DNS Nedir/Nasıl Çalışır ?

Merhabalar bugün sizlere DNS’in ne olduğunu ve nasıl çalıştığını örneklerle beraber anlatmaya çalışacağım.

DNS Nedir ?

Dns İngilizce’de Domain Name System olarak geçer. Türkçe karşılığı is Alan Adı Sistemi’dir. Bildiğiniz üzere internet koskoca bir derya. DNS ise bu deryayı organize etmeye yarayan ve hiyerarşi oluşturan bir protokoldür.

DNS Nedir? ⋆ Longline Bilişim Teknolojileri

İnternette gezen her bir verinin her bir TCP/UDP paketinin IP si vardır. Nedir bu IP ? IP dediğimiz şey İnternet Protokolüdür yani bizler internet içinde elimizi kolumuzu sallayarak gezemeyiz. Her bilgisayarın, serverin, mainframein hatta Google’a ya da diğer arama motorlarına yazdığınız web sitelerinin kendine tanımlanış IP adresleri bulunmaktadır. Kısacası her cihazın internette gezinebilmesi için IP adresi bulunmak zorundadır. IP adresleri şu anda yaygın kullanımda olan yakın zamanda biteceği düşünülen IPv4 için 32 bit boyutunda olup noktalarla ayrılmış 4 adet 8 bitlik sayıyla gösterilmektedir. Örneğin : 192.168.10.5 . Peki bizler bir web sitesine girmek istediğimizde arama motoruna gitmek istediğimiz web sitesinin IP numarasını mı yazıyoruz ? Elbette hayır. İnsanoğlu bu kadar web sitesinin bulunduğu bir dünyada IP numaralarını hatırlayamadığı için bu numaraları hatırlanacak şekilde birer isim atamışlar. Örneğin : [5.2.84.91] -> www.siberguvenlik.web.tr . Bunu bir telefon rehberi olarak düşünebilirsiniz. Her bir kişiyi aramak istediğimizde o kişinin numarasını girmiyor onun yerine telefon rehberinde o numaraya karşılık gelen isime tıklayıp arıyoruz yada mesaj atıyoruz.

DNS Nasıl Çalışır ?

Burada biraz detaylı olarak bir web adresine giderken geçilen süreçlerden bahsedeceğim. İsterseniz bu kısmı atlayıp direkt aşağıdaki örneklere bakabilirsiniz.

DNS’in nasıl gerçekleştiğini öğrenmeden önce arkasındaki donanımında neler olduğuna bakalım.

Bir web sayfası yüklenirken şu 4 DNS sunucusunu kullanır :

  • DNS recursor : Web tarayıcıları gibi uygulamalar aracılığıyla sorgu almada işe yarayan bir DNS suncusudur.
  • Root nameserver : Ne demiştik bizler telefon rehberindeki kişinin ismini biliyoruz o şekilde arama yapabiliyoruz. Bilgisayarlar ise bizler gibi değiller onlar sadece 1 ve 0 verilerinden anlam çıkarabilirler. Root nameserver gidip IP adresinin çözümlenmesini sağlıyor ki bilgisayar anlayabilsin.
  • TLD nameserver : TLD “Top Level Domain Server’ın” kısaltılmış versiyonudur. X.com / X.com.tr / X.couk tarzı yerleri bilir.
  • Authoritative nameserver : Bir alan hakkında bilgi bulunduran sunucudur. Örnek olarak siberguvenlikweb.tr adresinin MX(Mail eXchanger ),NS(Name server) bilgilerinin tutulduğu yerdir.

Bir Web Sayfasına Giderken DNS Neler Yapıyor ?

İlk önce arama motorumuzu açıyoruz. Gitmek istediğimiz web sitesinin ismini adres çubuğuna yazıyoruz. Eğer bu adrese daha önce gittiysek Web tarayıcımızda bulunacaktır. Eğer o bulamazsa sisteme(Bilgisayarımızın yerel ön belleği) soracaktır. Eğer ikisi de bilemezse işte burada DNS sunucularımız devreye giriyor.

1-  DNS sunucuları tıpkı bilgisayarınız gibi kendi yerel önbelleği mevcuttur. Bir çok ISP(Internet Service Provider yani size internet veren kurum. Örneğin Turkcell). Eğer ISP’nin önbelleğinde gitmek istediğiniz web adresi mevcut ise sizleri oraya yönlendirecektir.

2-  Eğer bu bilgi mevcut değilse resolver’ınız gidip TLD nameserver sunucularına oradan da Authoritative dediğimiz nameserverden bilgisini alacaktır.

3-  Authoritative nameserver sunucusuna gitmek istediğimiz web sitesinin IP bilgisi sorulur ve işlem bitmiş olur.

4- BONUS : DNS’in bilgileri kendinde tutma mekanizması vardır. Cache olarak adlandırılır. Sizler tekrar o IP adresine gitmek istediğinizde bu süreç tekrar tekrar yaşanmaz hatta LAN’nınızda (Local Area Network) bulunan diğer cihazlar da bu süreçleri tekrar yaşamak zorunda kalmaz.

Daha iyi anlaşılabilmesi için küçük bir örnek :

Diyelim ki Bilim-Kurgu kitaplarını çok seviyorsunuz ve ismini duyduğunuz çok önerilen bir kitap var. Ne yazık ki bu kitabı nerden bulabileceğinizi bilmiyorsunuz. Bir gün karar verip kütüphaneye gidiyorsunuz. Oradaki Kütüphane sorumlusuna bu kitabın nerede olabileceğini soruyorsunuz. Yalnız kütüphaneciye sorduğunuzda kendisi bunun nerde olabileceğini bilmiyor ve sistemine bakıyor. Sisteminde aynı zamanda kayıtlı bir kitap olmadığını görüyor ve size yardımcı olamayacağını söylüyor. Yüzünüzdeki mutsuzluğu görüp size acıyor ve bu kitabı bulması için düşük maaşla gecesi gündüzü olmadan çalışan stajyerini çağırıyor. Stajyer ilk başta böyle bir kitabın olup olmadığını düşünüyor ve olmadığına karar veriyor. Ama yine de sizi kitapların bulunduğu tarafa götürüyor aynı zamanda kitabınızı sadece kütüphanecilerin anlayacağı bir dile çeviriyor ve oradaki başka bir kişiye emanet ediyor. Bu adamın[Bu adamın ismini şu anlık Kubilay ] görevi kitapları kategorilerine göre ayırmak. Görevinin getirdiği sorumluluktan dolayı  sizi kendi kategorisinde ayırdığı bilim-kurgu kitaplarının bulunduğu yere yönlendiriyor. Gittiğiniz yerde bir başka adamla[İleride karşılaşılacak kafa karışıklığına karşı bu adamın ismi şimdilik Tibet] karşılaşıyorsunuz. Kütüphanemiz biraz işleri başkasına kitlemekle ünlü o yüzden bizleri oradan oraya yolluyorlar. Bu gittiğiniz yerde (bilim-kurgu kategorisi) binlerce kitap var. İstediğiniz bir kitabı bulmak günlerinizi alabilir. Ama Tibet sayesinde bizler bu işi kolayca yapıyoruz. Bizi direkt istediğimiz kitaba yönlendiriyor. Bu kitabı siz alamıyorsunuz sizin yerinize stajyer alıyor ve beraber kütüphaneciye gidip

kitabımızı alıp çıkıyoruz.Turkey's biggest library to open in Istanbul

Kütüphane -> Cihazınız

Kütüphaneci -> Web browserınız

Kütüphanecinin önündeki bilgisayar -> Sistem önbelleğiniz

Stajyer -> Resolver

Kubilay ->  Root nameserver sunucusu

Tibet -> TLD Top Level Domain sunucusu

Bizim yerimize stajyer alma olayı -> Authoritative nameserver

Bu linkten DNS’in nasıl çalıtığını resimlendirmelerle anlayabilirsiniz.

 

About The Author

Reply